Hitte en koude in de nieuwbouw

Tekst: Christophe Batens.

Onze keuze voor RAAMWERK als architectencollectief voor de nieuwbouw is onder andere gemotiveerd door hun integratieve visie op duurzaamheid. Die ligt, al dan niet bewust, erg dicht bij de holistische visie van Rudolf Steiner.

Eenvoudig en natuurlijk energieconcept

“Steiner is een echte voorloper geweest op veel vlakken. Ook in de bouw promootte hij een integratief perspectief waarin het spirituele, het natuurlijke en het menselijke met elkaar verweven zijn. Een ontwerp wordt gezien als een levend proces in samenhang met de cycli en behoeften van de natuur en de samenleving,” vertelt Freek.

“Het is een levend systeem. Enerzijds past het gebouw zich aan aan het ritme van de seizoenen en dat van de bewoners. Anderzijds bouwt het een grote veerkracht op naar wijzigende klimaten: warme, droge zomers en koudere winters.”

Freek Dendooven, RAAMWERK

Zomermodus: warmte buiten houden

RAAMWERK suggereerde vanaf de start om de nieuwbouw zo dicht mogelijk bij het groen te plaatsen. “We werken op verschillende niveaus,” legt Freek uit. “Het natuurlijk verkoelende effect van groen en de schaduw van bomen is een eerste laag die overdag de kans op oververhitting verkleint.”

“Daarnaast werken we met luifels. Er zijn vaste luifels voor gebouwdelen die op het zuiden zijn gericht en mobiele luifels voor de westelijke kant om zo ook de lagere zon op te vangen.”

Overdag houd je de zon buiten, ’s nachts tracht je optimaal gebruik te maken van de friste. “Nachtkoeling houdt in dat we allereerst de friste van de nacht opslaan in de massieve elementen van de nieuwbouw, namelijk de vloeren en bepaalde binnenwanden.”

“Vervolgens versterken we de natuurlijke tocht met intensieve ventilatie via kipramen aan slaapkamers en leefruimtes, doorstroming naar de gangen en een ventilatieschouw. Op die manier kan de warmte die overdag toch binnensluipt, ’s nachts weer naar buiten.”

Wintermodus: isolatie en verwarming

“In de winter trachten we het gebouw zo passief mogelijk te beheren. Daarom houden we de nieuwbouw compact en isoleren we hem goed, bijvoorbeeld met een laag schelpen of recyclagemateriaal onder de chappe,” gaat Freek verder.

“Als ontwerpers streven we naar fossielvrije, energie-efficiënte systemen die onopvallend aanwezig zijn. Met boringen halen we warmte uit de grond in de winter en koelte uit de grond in de zomer. Vloerverwarming is hiervoor cruciaal: het is onderhoudsarm, duurzaam, robuust en ideaal voor deze doelgroep. Dit tragere verwarmingsgedrag stimuleert bewust energiegebruik en vermindert energieverlies bij open ramen.”

“Het is een vorm van comfort dat je voelt, maar niet ziet.”

Freek Dendooven, RAAMWERK

Keuzes samen met de aannemer

“Momenteel onderzoeken we ook andere manieren die het gebouw op een duurzame, milieuvriendelijke manier nog extra kunnen verwarmen wanneer dit nodig zou zijn. De keuze voor het gesloten systeem van geothermie of voor KWO, grondwater dus, is nog open. Deze zullen we in nauw overleg met de aannemer maken.”

Meer over de nieuwbouw lees je op Iona bouwt.